รัฐสภาไทย

รัฐสภาไทย

รัฐสภาแห่งราชอาณาจักรไทย เป็นสถาบันที่พระมหากษัตริย์ไทยพระราชทานอำนาจให้เป็นผู้ออกกฎหมายสำหรับการปกครองและการบริหารประเทศ ซึ่งเรียกว่า อำนาจนิติบัญญัติ รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันบัญญัติให้รัฐสภา ประกอบด้วย วุฒิสภาและสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งจะประชุมร่วมกัน หรือแยกกัน ตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ โดยมีประธานสภาผู้แทนราษฎร เป็นประธานรัฐสภา และประธานวุฒิสภา เป็นรองประธานรัฐสภา โดยตำแหน่ง

ประวัติรัฐสภาไทย

รัฐสภาของประเทศไทยกำเนิดขึ้นเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2475 หลังการประกาศใช้รัฐธรรมนูญชั่วคราวฉบับแรก เมื่อผู้แทนราษฎรจำนวน 70 คนซึ่งได้รับการแต่งตั้งจากผู้รักษาพระนครฝ่ายทหาร ได้เปิดประชุมสภาขึ้นเป็นครั้งแรก ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม และเมื่อการเลือกตั้งผู้แทนราษฎรทั่วประเทศได้สำเร็จลง พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวก็ได้พระราชทานพระที่นั่งอนันตสมาคมองค์นี้แก่ผู้แทนราษฎรเพื่อใช้เป็นที่ประชุมสืบต่อมา

ต่อมา เมื่อจำนวนสมาชิกรัฐสภาต้องเพิ่มมากขึ้นตามอัตราส่วนของจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น จึงเกิดความจำเป็นที่จะต้องจัดสร้างอาคารรัฐสภาที่มีขนาดใหญ่กว่า เพื่อให้มีที่ประชุมเพียงพอกับจำนวนสมาชิก และมีที่ให้ข้าราชการสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาใช้เป็นที่ทำงาน จึงได้มีการวางแผนการจัดสร้างอาคารรัฐสภาขึ้นใหม่ถึง 4 ครั้งด้วยกัน แต่ก็ต้องระงับไปถึง 3 ครั้ง เพราะคณะรัฐมนตรีผู้ดำริต้องพ้นจากตำแหน่งไปเสียก่อน

ในครั้งที่ 4 แผนการจัดสร้างรัฐสภาใหม่ได้ประสบผลสำเร็จ ด้วยพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงยืนยันพระราชประสงค์เดิมที่จะให้ใช้พระที่นั่งอนันตสมาคมและบริเวณ เป็นที่ทำการของรัฐสภาต่อไป และยังได้พระราชทานที่ดินบริเวณทิศเหนือของพระที่นั่งอนันตสมาคม ให้เป็นที่จัดสร้างสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาขึ้นใหม่ด้วย

สถานที่ทำการใหม่ของรัฐสภา เริ่มก่อสร้างเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2513 โดยมีกำหนดสร้างเสร็จภายใน 850 วัน ใช้งบประมาณทั้งสิ้น 51,027,360 บาท ประกอบด้วยอาคารหลัก 3 หลัง คือ

• หลังที่ 1 เป็นตึก 3 ชั้นใช้เป็นที่ประชุมวุฒิสภา สภาผู้แทนราษฎร และการประชุมร่วมกันของสภาทั้งสอง ส่วนอื่นๆ เป็นที่ทำการของสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา ประธาน และรองประธานของสภาทั้งสอง
• หลังที่ 2 เป็นตึก 7 ชั้น ใช้เป็นสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาและโรงพิมพ์รัฐสภา
• หลังที่ 3 เป็นตึก 2 ชั้นใช้เป็นสโมสรรัฐสภา

สถานที่ทำการใหม่ของรัฐสภา ใช้ในการประชุมรัฐสภาเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2517 สำหรับพระที่นั่งอนันตสมาคม ถือเป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ และใช้เป็นที่รับรองอาคันตุกะบุคคลสำคัญ ใช้เป็นสถานที่ประกอบรัฐพิธีเปิดสมัยประชุม รัฐพิธีฉลองวันพระราชทานรัฐธรรมนูญ และมีโครงการใช้ชั้นล่างของพระที่นั่งเป็นจัดสร้างพิพิธภัณฑ์รัฐสภา

รายนามประธานรัฐสภาไทย

ลำดับ	คนที่	สมัยที่	รายนาม	ตำแหน่ง	ระยะเวลา	รูป
1	1	(1)	เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา)	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	28 มิ.ย. 2475 - 1 ก.ย. 2475
2	2		เจ้าพระยาพิชัยญาติ (ดั่น บุนนาค)	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	2 ก.ย. 2475 - 10 ธ.ค. 2476
3		(2)	เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	15 ธ.ค. 2475 - 26 ก.พ. 2476
4	3	(1)	พลเรือตรี พระยาศรยุทธเสนี (กระแส ประวาหะนาวิน)	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	26 ก.พ. 2476 - 22 ก.ย. 2477
5	4		เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร ณ สงขลา)	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	22 ก.ย. 2477 - 31 ก.ค. 2479
6	5	(1)	พระยามานวราชเสวี (ปลอด วิเชียร ณ สงขลา)	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	3 ส.ค.2479 - 10 ธ.ค.2480
7		(2)	พลเรือตรี พระยาศรยุทธเสนี	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	6 ก.ค.2486 - 24 มิ.ย.2487
8		(2)	พระยามานวราชเสวี	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	2 ก.ค.2487 - 24 มิ.ย.2488
9	6		พันตรี วิลาศ โอสถานนท์	ประธานพฤฒสภา	4 มิ.ย.2489 - 24 ส.ค.2489
10		(3)	พลเรือตรี พระยาศรยุทธเสนี	ประธานพฤฒสภา	31 ส.ค.2489 - 8 พ.ย.2490
11		(4)	พลเรือตรี พระยาศรยุทธเสนี	ประธานวุฒิสภา	26 พ.ย.2490 - 29 พ.ย.2494
12	7		พลเอก พระประจนปัจจนึก (พุก มหาดิลก)	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	1 ธ.ค.2494 - 20 ต.ค.2501
13	8	(1)	พลเอก หลวงสุทธิสารรณกร (สุทธิ สุขะวาที)	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	20 ก.ย.2500 - 14 ธ.ค.2500
14		(2)	พลเอก หลวงสุทธิสารรณกร	ประธานสภาร่างรัฐธรรมนูญ	6 ก.พ.2502 - 17 เม.ย.2511
15	9		นายทวี บุณยเกตุ	ประธานสภาร่างรัฐธรรมนูญ	8 พ.ค.2511 - 20 มิ.ย.2511
16	10		พันเอก นายวรการบัญชา (บุญเกิด สุตันตานนท์)	ประธานวุฒิสภา	22 ก.ค.2511 - 17 พ.ย.2514
17	11		พลตรี ศิริ สิริโยธิน	ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ	18 ธ.ค.2515 - 11 ธ.ค.2516
18	12		หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช	ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ	29 ธ.ค.2516 - 7 ต.ค.2517
19	13		นายประภาศน์ อวยชัย	ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ	17 ต.ค.2517 - 25 ม.ค.2518
20	14		นายประสิทธิ์ กาญจนวัฒน์	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	7 ก.พ.2518 - 12 ม.ค.2519
21	15	(1)	นายอุทัย พิมพ์ใจชน	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	19 เม.ย.2519 - 6 ต.ค.2519
22	16		พลอากาศเอก กมล เดชะตุงคะ	ประธานที่ปรึกษาของนายกรัฐมนตรี ทำหน้าที่สภาปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน	22 ต.ค.2519 - 20 พ.ย.2519
23	17	(1)	พลอากาศเอก หะริน หงสกุล	ประธานสภาปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน	28 พ.ย.2519 - 20 ต.ค.2520
24		(2)	พลอากาศเอก หะริน หงสกุล	ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ	25 พ.ย.2520 - 22 เม.ย.2522
25		(3)	พลอากาศเอก หะริน หงสกุล	ประธานวุฒิสภา	9 พ.ค.2522 - 19 มี.ค.2526
26	18		นายจารุบุตร เรืองสุวรรณ	ประธานวุฒิสภา	26 เม.ย.2526 - 19 มี.ค.2527
27	19	(1)	นายอุกฤษ มงคลนาวิน	ประธานวุฒิสภา	30 เม.ย.2527 - 21 เม.ย.2532
28	20		ร้อยตำรวจตรี วรรณ ชันซื่อ	ประธานวุฒิสภา	4 พ.ค.2532 - 23 ก.พ.2534
29		(2)	นายอุกฤษ มงคลนาวิน	ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ	2 เม.ย.2534 - 21 มี.ค.2535
30		(3)	นายอุกฤษ มงคลนาวิน	ประธานวุฒิสภา	3 เม.ย.2535 - 26 พ.ค.2535
31	21	(1)	นายมีชัย ฤชุพันธุ์	ประธานวุฒิสภา	28 มิ.ย.2535 - 29 มิ.ย.2535
32	22		นายมารุต บุนนาค	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	22 ก.ย.2535 - 19 พ.ค.2538
33	23		นายบุญเอื้อ ประเสริฐสุวรรณ	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	11 ก.ค.2538 - 27 ก.ย.2539
34	24		นายวันมูหะมัดนอร์ มะทา	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	24 พ.ย.2539 - 27 มิ.ย.2543
35	25		นายพิชัย รัตตกุล	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	30 มิ.ย.2543 - 9 พ.ย.2543
36		(2)	นายอุทัย พิมพ์ใจชน	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	6 ก.พ.2544 - 5 ม.ค.2548
37	26		นายโภคิน พลกุล	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	ม.ค.2548 - 24 ก.พ.2549
38		(2)	นายมีชัย ฤชุพันธุ์	ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ	11 ตุลาคม 2549 - 19 มี.ค.2551
39	27		นายยงยุทธ ติยะไพรัช	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	23 ม.ค.2551 - 30 เม.ย. 51[1]
40			นายประสพสุข บุญเดช	ประธานวุฒิสภา รักษาการแทน ในฐานะรองประธานรัฐสภาโดยตำแหน่ง	19 มี.ค.2551 - 15 พ.ค.2551
41	28		นายชัย ชิดชอบ	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	15 พ.ค.2551 - 10 พ.ค.2554
42	29		นายสมศักดิ์ เกียรติสุรนนท์	ประธานสภาผู้แทนราษฎร	3 ส.ค.2554 - ปัจจุบัน

อาคารรัฐสภาแห่งใหม่

สำหรับรัฐสภาของประเทศไทย กำเนิดขึ้นเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2475 และมีการเปิดประชุมสภาขึ้นเป็นครั้งแรก ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม ต่อมาเมื่อจำนวนสมาชิกรัฐสภาต้องเพิ่มมากขึ้นตามอัตราส่วนของจำนวนประชากร ที่เพิ่มขึ้น จึงเกิดความจำเป็นที่จะต้องจัดสร้างอาคารรัฐสภาที่มีขนาดใหญ่กว่า แต่พอมีการวางแผนการจัดสร้างอาคารรัฐสภาขึ้นใหม่ถึง 4 ครั้ง ก็ต้องระงับไป 3 ครั้ง เพราะคณะรัฐมนตรีผู้ดำริต้องพ้นจากตำแหน่งเสียก่อน

ในครั้งที่ 4 แผนการจัดสร้างรัฐสภาใหม่ได้ประสบผลสำเร็จด้วยพระมหากรุณาธิคุณของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิ ทรงยืนยันพระราชประสงค์เดิมที่จะให้ใช้พระที่นั่งอนันตสมาคมและบริเวณ เป็นที่ทำการของรัฐสภาต่อไป อีกทั้งยังได้พระราชทานที่ดินบริเวณทิศเหนือของพระที่นั่งอนันตสมาคม ให้เป็นที่จัดสร้างสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาขึ้นใหม่ด้วย โดยเริ่มก่อสร้างเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2513 ใช้งบประมาณ 51,027,360 บาท จากนั้นเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2551 คณะรัฐมนตรีในรัฐบาลนายกรัฐมนตรีสมัคร สุนทรเวช มีมติเห็นชอบอนุมัติงบประมาณเป็นเงิน 12,000 ล้านบาท เพื่อก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ บนเนื้อที่ 119 ไร่ ริมแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณราชพัสดุ ถนนทหาร (เกียกกาย) เขตดุสิต และทำการคัดเลือกแบบอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ไปตั้งแต่ปลายปี 2552 แล้วนั้น

ล่าสุดวันที่ 4 สิงหาคม นายชัย ชิดชอบ ประธานสภาผู้แทนราษฏร แถลงถึงความคืบหน้าในการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ โดยระบุว่าขณะนี้การเตรียมการทุกอย่างดำเนินการไปเกือบ 90% โดยใช้งบประมาณราว 4,000-5,000 ล้านบาท เพื่อชดเชยผู้ที่ได้รับผลกระทบ และตอนนี้อยู่ระหว่างการออกแบบในรายละเอียดพื้นที่ใช้สอยให้ได้ประโยชน์ สูง สุด 3 แสนตารางเมตร ซึ่งคาดว่าจะเสร็จในช่วงปลายปี 2553 และเปิดประมูลได้ในต้นปี 2554 ซึ่งคาดว่าการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่จะแล้วเสร็จ พร้อมเปิดใช้ได้ภายในปี 2556 โดยใช้เวลาก่อสร้าง 900 วัน นับตั้งแต่เริ่มก่อสร้าง หรืออาจจะเร็วกว่านั้น

ขณะเดียวกัน ก็ระบุว่าการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ ได้มีหมายวางศิลาฤกษ์แล้ว โดยคณะรัฐมนตรีมีมติให้ความเห็นชอบตั้งแต่ปี 2552 สมัยรัฐบาล นายสมัคร สุนทรเวช และที่สำคัญได้รับงบประมาณตั้งแต่ปี 2554 และได้รับต่อเนื่องในปี 2555-57 ซึ่งรวมทั้งหมดเป็นงบประมาณกว่าหมื่นล้านบาท จึงเชื่อว่าการก่อสร้างจะเรียบร้อยไม่มีปัญหา ที่สำคัญได้กราบบังคมถวายคืนอาคารรัฐสภาปัจจุบันแล้ว

สำหรับรูปแบบอาคารรัฐสภาแห่งใหม่นั้น เป็นผลงานการออกแบบของกลุ่ม นายธีรพล นิยม ชื่อ “สัปปายะสภาสถาน” โดยคำว่า สัปปายะ แปลว่า สบาย ในทางธรรม หมายถึงสถานที่ประกอบกรรมดี ดังนั้น จึงออกแบบให้สอดคล้องกับแนวคิดซึ่งสะท้อนวัฒนธรรมไทย และนำหลักการสถาปัตยกรรมไทยแบบแผนไตรภูมิตามพุทธคติมาเป็นแรงบันดาลใจออกแบบ ทำให้มีอาคารเครื่องยอดสถาปัตยกรรมไทยอยู่ตรงกลางอาคารหลัก เพื่อชูสัญลักษณ์ความเป็นไทย มีการอันเชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์จากรัฐสภาเก่าไว้บนยอด และใช้แม่น้ำเจ้าพระยาเป็นจุดเด่น

รวม ถึงมีสนามหญ้าสีเขียวแลดูรื่นรมย์อยู่ด้านหน้า เปิดกว้างปราศจากกำแพงกลางกั้น มีเพียงสายน้ำกั้นกลาง เพื่อเปิดกว้างระหว่างประชาชนกับสมาชิกสภา มีพิพิธภัณฑ์ประชาธิปไตยสุดอลังการอยู่ชั้นบนสุด มีกำแพงแก้ว หรือ พิพิธภัณฑ์ชาติไทย เพื่อให้ประชาชนเรียนรู้ได้ มีโถงรับรอง ส.ส. ส.ว. โถงรัฐพิธี มีห้องพระสุริยัน (ห้องประชุม ส.ส.) ห้องพระจันทรา (ห้องประชุม ส.ว.) และมีลานประชาชน ลานประชาธิปไตยขนาดใหญ่ เพื่อเอาไว้รองรับประชาชนที่ต้องการแสดงออกซึ่งสิทธิตามหลักประชาธิปไตย เป็นต้น